Walther Systemtechnik opublikował serię krótkich wpisów o tym, dlaczego dozowanie na robocie lub osi bywa niestabilne, choć zawór działa poprawnie. Poniżej zebraliśmy ją w jeden tekst i uzupełniliśmy o to, co widzimy przy uruchomieniach w Polsce.

W skrócie:przy ruchomym zaworze liczy się ilość medium na milimetr ścieżki, a nie na sekundę. Do tego dochodzą czysty koniec ścieżki i stabilny start po przestoju.

Kiedy dozowanie czasowo-ciśnieniowe przestaje wystarczać

Dozowanie czasowo-ciśnieniowe jest sprawdzonym standardem: proste, odporne i łatwe w integracji. W wielu aplikacjach w zupełności wystarcza. Kłopot zaczyna się przy wąskiej tolerancji dawki, bo ilość medium zależy tu wprost od kilku wielkości, które w produkcji się zmieniają:

  • lepkości medium (inna partia, starzenie się materiału),
  • temperatury, która zmienia płynięcie,
  • zachowania samego materiału,
  • ciśnienia w układzie.

W dozowaniu wolumetrycznym dawkę wyznacza konstrukcja zaworu, a nie bieżące warunki procesu. Daje to przepływ o małej pulsacji, wyraźnie mniejszą wrażliwość na zmiany lepkości i ciśnienia oraz powtarzalne ilości. Przejście na tę metodę warto rozważyć, gdy lepkość się zmienia, gdy temperatura na hali wpływa na płynięcie albo gdy tolerancja dawki jest wąska.

Porównanie dozowania czasowo-ciśnieniowego i wolumetrycznego: zmienna i stała objętość dawki
Dozowanie czasowo-ciśnieniowe: objętość dawki się waha. Dozowanie wolumetryczne: objętość pozostaje stała.Grafika: Walther Systemtechnik

Problem łuków: robot nie jedzie ze stałą prędkością

Robot albo układ osi rzadko porusza się ze stałą prędkością: rusza, hamuje przed zatrzymaniem, zwalnia na łukach i przy zmianie kierunku. Wiele układów dozuje jednak ze stałym wydatkiem w czasie (ml/s). Gdy prędkość się zmienia, a ilość na sekundę nie, skutki są przewidywalne:

  • nadmiar medium tam, gdzie robot zwalnia, i na łukach,
  • niedobór przy dużej prędkości,
  • zmienna szerokość ścieżki, a w efekcie niestabilna wytrzymałość klejenia lub szczelność.

Dla stabilnego procesu liczy się więc ilość na drodze, a nie na czas.

Problem łuków przy dozowaniu robotem: nadmiar medium przy zwalnianiu i na łukach
Przy stałym wydatku w czasie robot, który zwalnia na łuku, zostawia więcej medium.Grafika: Walther Systemtechnik

Wydatek proporcjonalny do prędkości

Rozwiązaniem jest powiązanie wydatku z bieżącą prędkością robota lub osi: im szybciej jedzie zawór, tym większy wydatek, i odwrotnie. Wtedy na każdym milimetrze ścieżki ląduje tyle samo materiału, także przy dużej dynamice i skomplikowanej geometrii. Efekt to stały przekrój ścieżki na całej długości, równa grubość warstwy przy natrysku i powtarzalny wynik niezależnie od prędkości.

W zaworach RotoStream objętość na obrót wynika z geometrii rotora i statora, a wydatek z prędkości obrotowej. Zawór przyjmuje sygnał prędkości bezpośrednio, więc wydatek nadąża za ruchem robota.

Porównanie ścieżki przy stałym wydatku w czasie i przy wydatku proporcjonalnym do prędkości
Stały wydatek w czasie a wydatek sprzężony z prędkością ruchu.Grafika: Walther Systemtechnik

Czysty koniec ścieżki

Ścieżka leży dobrze, dozowanie się kończy, a na igle i tak zostaje nitka albo kropla. Powodem jest energia zgromadzona w układzie, która uwalnia się po zatrzymaniu:

  • ściśliwość – powietrze lub inne ściśliwe elementy działają jak napięta sprężyna,
  • sprężystość – węże i uszczelnienia rozszerzają się pod ciśnieniem i wracają z opóźnieniem,
  • ciśnienie resztkowe – bez odciążenia medium wypływa w niekontrolowany sposób.

Pomaga zdefiniowane cofnięcie medium na końcu cyklu: zamiast samego zatrzymania układ obniża ciśnienie, zanim medium zdąży wypłynąć. W RotoStream rotor wykonuje wtedy krótki obrót wsteczny. Dalej o tym zjawisku piszemy w artykule o nitkowaniu kleju.

Czysty punkt dozowania bez nitki na końcu cyklu
Czysty koniec dozowania to efekt kontrolowanego zerwania strugi, a nie przypadek.Grafika: Walther Systemtechnik
RotoStream: objętość wyznaczona geometrią rotora i statora
Objętość z geometrii rotora i statora.Grafika: Walther Systemtechnik
RotoStream: wydatek sprzężony z prędkością ruchu
Wydatek sprzężony z ruchem.Grafika: Walther Systemtechnik
RotoStream: cofnięcie medium na końcu cyklu
Cofnięcie medium na końcu cyklu.Grafika: Walther Systemtechnik

Media reaktywne i „problem poniedziałku”

Przy klejach i masach reaktywnych proces często psuje się nie w trakcie pracy, ale po przestoju. Bez ruchu medium może się rozwarstwić, zmienić lepkość albo zacząć reagować, a powietrze lub wilgoć w zaworze przyspieszają utwardzanie. Najbardziej niepewna jest pierwsza dawka po przerwie.

RotoStream ma w standardzie zintegrowany zbiornik cieczy, dzięki któremu część zaworu prowadząca medium aż do wylotu pozostaje wypełniona i odcięta od otoczenia. Ogranicza to dostęp powietrza i wilgoci i stabilizuje ponowny start po przerwie.

RotoStream przy mediach reaktywnych: zawór wypełniony medium aż do wylotu
Przy mediach reaktywnych liczy się to, co dzieje się w zaworze w czasie przestoju.Grafika: Walther Systemtechnik

Sterowanie w zaworze zamiast osobnego sterownika

W RotoStream sterowanie dozowaniem jest wbudowane w zawór. Dawkę ustawia się wprost jako objętość i wydatek (punkt) albo sam wydatek (ścieżka), opcjonalnie jako masę z uwzględnieniem gęstości medium. Parametry ustawia się w przeglądarce, bez dodatkowego oprogramowania, a kalibrację prowadzi kreator krok po kroku. Mniej osobnych modułów to mniej połączeń do uzgodnienia między zaworem, sterownikiem i robotem.

Co z tego wynika przy uruchomieniu

  • Jeśli tolerancja dawki jest wąska, a lepkość lub temperatura się zmieniają, warto porównać dozowanie czasowo-ciśnieniowe z wolumetrycznym na tym samym medium.
  • Przy ścieżkach prowadzonych robotem dawkę planujemy na milimetr drogi i sprawdzamy na łukach, nie tylko na prostych odcinkach.
  • Przy mediach reaktywnych sprawdzamy pierwszą dawkę po przestoju, a nie tylko pracę ciągłą.

Takie porównanie robimy na stanowisku testowym we Wrocławiu, na medium i detalach klienta. Więcej o zaworach: RotoStream, o próbach: testy aplikacyjne.

Ścieżka nierówna na łukach albo nitkuje na końcu?

Prześlij kartę techniczną medium i opis ścieżki. Sprawdzimy dozowanie na stanowisku testowym we Wrocławiu.

Skontaktuj się z ERD

Źródło: artykuł jest polskim opracowaniem publikacji Walther Systemtechnik GmbH na LinkedIn, przygotowanym przez ERD Engineering – wyłącznego dystrybutora Walther Systemtechnik w Polsce. Grafiki: Walther Systemtechnik.